Van overleven naar leren en groeien
Wanneer het brein kind overspoeld raakt door stress of prikkels, schakelt het direct over naar overleven. Stel je voor: je kind zit aan de keukentafel met huiswerk. Jij ziet dat het langzaam begint te wiebelen, met een diepe zucht het potlood neerlegt en uitroept: “Ik kan dit niet!”
Voor veel ouders voelt dit machteloos: je kind lijkt boos, verdrietig of trekt zich terug. Maar wat er écht gebeurt, speelt zich dieper af — in het brein en in het zenuwstelsel van je kind, het brein kind overspoeld.
Een kind dat zich veilig voelt, kan leren, spelen en nieuwe verbindingen maken.
Een kind dat zich overspoeld voelt, gaat in overlevingsstand. Dan gaat alle energie naar beschermen in plaats van naar groeien. Bij veel ouders roept het gedrag verwarring op, maar vaak gaat het om een brein kind overspoeld door spanning.
Wat gebeurt er in het brein van een kind dat overspoeld raakt?
Een brein kind overspoeld kan niet leren of luisteren — eerst moet de veiligheid terugkeren. Het brein kent drie basisstanden:
- Rust en verbinding (veiligheid) → het zenuwstelsel is kalm, je kind kan leren en genieten.
- Vechten of vluchten (onveiligheid) → stresshormonen nemen de leiding, het brein focust alleen op overleven.
- Bevriezen (wanhopige onveiligheid) → het kind sluit zich af, lijkt ongeïnteresseerd of moe.
Bij kinderen die gevoelig zijn — door hooggevoeligheid, hoogbegaafdheid, trauma of veel stress — zie je dat ze sneller van stand 1 naar 2 of 3 schieten. Hun systeem zegt: “Ik ben overspoeld, ik ben niet veilig.”
Hoe jij als ouder meer rust en veiligheid geeft
Veiligheid zit vaak in kleine, voorspelbare dingen. Het gaat minder om perfecte oplossingen en meer om:
- Aanwezigheid: echt even naast je kind zitten zonder oordeel.
- Helderheid: duidelijke grenzen en routines geven houvast.
- Lichaamstaal: een rustige stem, zachte blik, open houding.
- Coregulatie: samen ademhalen, een hand op de rug, fysiek voelen dat je er bent.
Een oefening om spanning bij je kind te verminderen
Volgende keer dat je kind overspoeld raakt, probeer dit:
- Vraag: “Voelt je lijf druk of rustig?”
- Laat je kind aanwijzen met de handen (klein = rustig, groot = druk).
- Doe samen drie diepe ademhalingen.
- Vraag daarna pas naar het huiswerk of de situatie.
Je zult merken dat de spanning eerst zakt, en dat er daarna meer ruimte is om écht te praten of te leren.
“Veiligheid is geen luxe, maar de bodem waarop een ziel kan landen.
Ieder kind laat jou als ouder zien waar meer veiligheid mag stromen — in het kind én in jezelf.”
Ervaringsverhaal uit de praktijk
Een moeder kwam bij mij met haar dochter van 9. Thuis waren er dagelijks conflicten rond het huiswerk. Het meisje schreeuwde, gooide met boeken en sloot zich soms helemaal op.
Tijdens onze sessies bleek dat ze niet ongehoorzaam was, maar overspoeld. Haar brein stond continu in ‘overleven’. Met eenvoudige systemische oefeningen en speltherapie leerden moeder en dochter samen signalen herkennen.
Na enkele weken vertelde moeder:
“Ze is nog steeds gevoelig, maar het escaleert niet meer. Ik merk dat ík rustiger blijf en zij daardoor sneller kalmeert. We lachen weer samen.”
👉 Wil je meer rust en verbinding in jouw gezin?
Een kind dat zich niet veilig voelt, kan zichzelf niet ontwikkelen.
Het brein kiest dan voor overleven in plaats van leren. Maar zodra jij als ouder veiligheid ademt, opent er ruimte voor groei.
Ik kijk graag met je mee.
📩 Stuur me een bericht of plan een gratis intake.
🪽 Deel deze blog met een ouder die dit mag horen.